(Бжъэдыгъу текст)

Шэбатныкъо ятэ Орзэмэджэр Чырты къырагъэк1и нартымэ тхьэматэу къафагъэк1уагъ. Нартымэ лъэшэу ар къины къафэхъугъ. Тэ тхьэматэ къытхэк1ытагъэба зыфэ-п1он фэдэ агу къихьагъ. Орзэмэдж аук1ынджэ щэщынэхэти, тхьагьэпц1ыгъэджэ агъэк1одынэу агу къихьагъ. Сэтэнаер бзылъфыгъэ 1ушэу щытыгъэти нартымэ ягухэлъы гу лъетэ. Шэбатныкъор къызыфэхъуджэ ятэ римыгъаш1эу ч1ы ч1эгъыджэ арегъэп1у. Ап1ун зэхъум ч1ы ч1эгъым шы, хьэпаниит1у, бгъэшхъуит1у а1оу зэрэгъэсэнхэу ч1ит1упщхьагъэх. К1алэри л1ы хъугъэ, шыри шы хъугъэ. Ятэу Орзэмэджэр нартмэ агъэл1энэу зэхалъхьагъэ, ежь къафэк1ожьырэп. Нартхэр Орзэмэдж зэрэтемык1отыхэр къагуры1уагъэти зэ1ук1эм бжъэу щи1этытым щэиаутэр халъхьаны агъэл1энэу рахъуахьыгъ.

Сэтэнаер ч1ахьи к1алэм фи1отагъ.
— Мыщ фэдизым ч1ы ч1эгъыджэ узфэс1ыгъыгъэр зы мафэ ны1эп. Неущы нартымэ ешкэ-ешъо зэхахьэ я1. Уятэ джащ щагъэл1энэу нартмэ зэхалъхьагъэ. Нартхэр зэхэхьагъахэ, бжъэр уятэ ратыгъах. Бжъэр ымы1этызэ узынэмысыджэ, уятэ бжъэм щэджэниблэр хэлъышъ ыгъэл1эт.
— Адэ, тян, шъыдэущтэу сык1ота ащ. Сэ дунаем хэслъэгъук1ыгъэ щы1эп.
— Тенэ къырыгъуаз, узы1ук1эрэм еупч1 нарт яунэ тэдэ щы1 1уи. Пщыщанэ занк1эу ек1у, Пшызэджэ к1уи нартымэ ячэмэхъо бзылъфыгъэ Пшызэ ныбэ ущы1ук1эт. Узы1ук1эджэ ублэмык1, шъыд ы1уагъэджи уш1омык1, тэрэзэу еупч1.

Сэтэнай-гуащэр ц1ыф 1ушэу, Нарты шъыд щыхъуми-щьш1эми игулъытэ лъы1эсэу щытыгъ. Арыти, ил1 нарт Орзэмэджы нартхэр къызэрепыихэрэр зелъэгъум: «Бэ ш1эн, мак1э ш1эн, Орзэмэдж къагъэл1энэу къыфежьэтых. Ау зыхъуджэ, мы л1ыжъэр ук1ып1эм къизыщыжьышъун к1уач1э сицахь телъэу зизгъэ1эн фае», — ы1уи, Шэбатыныкъо мы 1офым П1ъэфэу фигъэхьазэрыгъагъ.

Хьит1ор ч1ым щылъэразэу, бгъэшхъуит1ор огум щылъэразэу,. хьэмэ къыхафырэр бгъэмэ къаубытэу, зылъэ-гъурэм ыгъэш1агъоу Шэбатныкъор къежьэ. Нартымэ ячэмахъо Сэтэнаем зэри1уагъэу Пшызэ ныбэ къыщыдэк1ы. Бзылъфыгъэ пц1анэм шъхьарэхьэ. Бзылъфыгъэр го1агъэ, ау шъыдэу зызеш1ыми. Шэбатныкъор ш1ок1ыгъэп, бзылъфыгъэм ыбгъэ зы1уилъхьагъ.
— Усян ахърэтыджи дунаеджи.
— Нит1оу узэмылъэгъур нэшъу тхьа еш1, — ы1уи ш1эхэу зифэпэжьыгъ.
— Тянэжъ гуащ, сыхьэк1э гъозадж сэ, 1алэдж яунэжъ зыдэщы1эр къыса1у.
— 1алэдж яунэжъ шъыдым сигъэшЬн, сик1ал, чэщырэ сыкъыдэк1ы, мафэрэ сыдэхьажьы, нартымэ сырячэмэхъожъ тхьамык1эу шъофым сит нахь сэ шъыдым сигъэш1эн нарт яунэжъ.

Зэрэш1омык1ытэр бзылъфыгъэм къызгурэ1ом къыри1уагъ.
— А сик1элэ дах, шъыд ос1она? А1оу зэхэсхыгъэр ос1он нахь зи сш1эрэп. Мы бгым узыдэк1ыджэ нартымэ уанэмысэу 1алэдж яунэжъ щыт. Пшъэшъэ дахэ ис, дэрые-бзэрый, чыжьэджэ укъылъэгъут. Псэлъыхъожъымэ икъэлапчъэу аутагъэм ухэнэныджэ щтагъо, ежьыри бзылъфыгъэ дахэшъ, уигъэук1ытэнджэ ч1ып1э щтагъу узэрыхьатэр.

Шэбатныкъо ащ къыгъэгубжыгъ.
— Тянэжъ-гуащ, алахьым сыщымыщтэу, быдзыщэм сыщымыщтагъэмэ, 1эхъомбэшком ук1эзгъэпшыни. Зы псыжъ сы1ук1эмэ сифарэ хэнэнэу, зы хьэжъ сы1ук1эмэ сыук1ытэжьынэу сэ Чыртэ сыкъик1эу мыщ сыкъэк1уагъэп сэ.

Къыбгъодэк1и Пшызэ къик1и, къежьагъ. Хьэпаниит1умэ къалъэрэзахьэу, хьэмэ къыхагъэхъушъутырэр бгъашхъом къаубытэу, иш жьэу къы1ук1ырэм гъогу нэпцит1ор ылыгъоу 1акуандэ дахэу, лъагэу щэгъындакъым исым чыжьэджэ къылъэгъугъ Шыум фэдэ шыу джы нэсы ылъэгъугъэпти, шыум къыгъащти куоу к1ыеу щэгъындакъым къехи янэу Сэтэнаем дэжь ч1эк1ыгъ.
— Си 1экондэ-дах, шъыд укъэзгъэщынагъэр?
— Тянэжъ-гуащ, зы шыу къак1ошъы, Чырты къимык1ыгъэмэ нарты къыралъфагъэп.
— 1экондэ, дах, укъэмыщын, укъэмыук1ыт, хьазырэу щы1эм сыхэплъэн, мыхьазырым ыужы сихьан, къедгъэблэгъэн. Цугъом ибжъэпэплъэр къурмэны фэтш1ын, гъэлъэхъум ипщэрэр ащ 1эпэщыпсэу игъусэу 1элэдж ягъэхъунэу ныбжьи ц1ыф зэрытымыгъэхьагъэм уиш щыдгъэхъун шъу1ори шъупэгъок1, — ы1уи кухнэм ч1эхьа-жьыгъ.

Шэбатныкъор къэси 1экуандэм икъэлапчъэу псэлъыхъожъымэ аутагъэм къеуцол1агъ. 1экуандэр щэгъындакъэм къехи к1ыгъунит1оу и1эр ежь нахьи дэхащэу къыпэгъок1ыгъэх. Пхъэ цуакъэмэ къарык1ыхи, ныбжьи ц1ыф фамыш1агъэу лъэпэд к1ыпц1эджэ къыпэгъок1ыгъэх.
— Тихьак1эу тик1ас еблагъ. Цугъом ибжъэпэплъэр къурмэн фядгъэш1ын, гъэлъэхъум ипщэрэр ащ и1эпэщыпс. 1алэдж игъэхъунэу ц1ыф зэрытымыгъахьэрэм уиш щыдгъэхъун 1экондэ дахэри пшъхьэ хэдгъэу1он.
— Сыешкэк1о-ешъуак1оп, сызек1ок1о к1алнахь. Шъуицугъо бжъэпэплъэр псэ хал1э тхьа еш1, шъуигъэлъэхъу пщэрэри тыгъужъмэ тхьа арегъэл1, 1экондэ-дахэри тыщыл1э тхьа еш1.

Къэлэпчъэшкоу 1улъэр къызэридзэк1и псыжъым къыхидзагъ.
— Псэлъыхъожъ бзаджэу 1экуандэм дэжь къак1орэмэ лъэмыдж афэрэхъу.

Пшъашъэм зэремыблэгъэтэр къыгуры1уи къыри1уагъ.
— Нарт язэ1ук1э укъэсыгъ, моу бгым удэк1ымэ чыжьэжьэп. Нартымэ яунэ унэ фыжьы к1ахь, унэ къебэ-наб, к1эсэныбэ к1эт, к1эсэнэу к1этхэр цуимэ зэрафащ, ащ ипэ1улъашъо шы бгъэлыбэм къэсы. Щыфыбэ къек1ол1агъэшъ уятэ унэшъош1эу я1, узынэмысыджэ уятэ агъэл1эт. Шым уепсыхынышъ, уихьэрэ уишырэ къэбгъэнэнышъ,
/л лъэсэу уахэхьат.

Зэри1уагъэм фэдэу шым епсыхи, щэгъындакъэ 1эшэ-шъуашэу пылъэр зыпихи унэ1утэу 1утым ритыгъ. Унэ1утым ы1этын ылъэк1ыгъэп, столэу зытырилъхьагъэр зэхиц1ыц1агъэ, — мыр гъэ1ылъып1э фэдиз икъурэп, ы1уи 1эхъомбэжъыеджэ Шэбатныкъо 1аби зыгуилъхьажьыгъ. Ц1ыфхэр 1уигъэзык1и ятэ зык1эрыс столым к1эрыхьагъ.  Бжъэр ы1этыгъахэу аужырэ гуща1эр Орзэмэджы къеш1ыжьы.
— Нартхэр, мыщ семышъозэ, хэти лъэгъунэу и1эр къерэ1у, сызешъуахэджэ хэт къы1уагъэми пк1э и1эжьэп. Аущтэу зыщи1оным бжъэр ы1этыгъахэу, ыжэ нэмысыпэу Шэбатныкъор унэм ихьагъ, столым к1элъырыхьи бжъэр Орзэмэджым 1эк1игъэзыгъ. Бжъэм щэджыблэу хэлъэр столым лъылъылъ ы1оу телъэдагъ. Шэбатныкъо къыгъази къик1ыжьыгъ.

Шэбатныкъо янэ дэжь къэк1ожьи зэк1э хъугъэр фи1отагъ.
— Аферэм! — ы1уи, ч1ы ч1эгъым хьи к1али ч1ищэжьыгъэх.

Орзэмэджи шъхьак1о и1эу къежьэжьи къэк1ожьыгъ. Орзэмэдж лъэшэу зэрэчэфынчъэм Сэтэнаеми гу лъитагъ, гукъанэу и1эр ыуж имык1эу къыригъэ1уагъ.
— Нартымэ сагъэл1энэу зэхалъхьагъэу зы к1алэ сыкъыгъэнэжьыгъ. Къысэхъул1эгъэ пстэумэ к1алэр зэрэсымыш1эрэр анахь сш1окъин.
— А л1ыжъ, ащыгъум моу къак1о, — ы1уи Сэтэнаем Орзэмэджэр ч1ыунэм ч1ищагъ. (К1алэм зыригъэбылъыгъ). Шыри, хьэхэри, бгъэхэри ыш1эжьыгъэх.
— Мыщ зы ащэк1э, — ы1уагъ Орзэмэджы. К1алэри къыкъок1и, ащ апэрэу ятэрэ ыкъорэ щызэрэлъэгъугъэх.

Ащ щегъэжьагъэу Орзэмэдж мэ1ыстыжьы, к1алэри ч1ы ч1эгъым къыч1ащыжьи шъхьафиты хъужьыгъэ.
— Джы, тят, о щыс, сэ нартымэ адэжьы сык1от уилъэ-уасэ къэсхьыжьынэу.
— К1о, сык1он п1омэ, сэ унашъо пфэсш1ыжьырэп, узек1он плъэк1ыт, — ы1уагъ Орзэмэджы.

Шэбатныкъо к1уи нартхэр зэ1уигъэк1агъэх.
— Сятэ илъэуасэ схьыжьынэу сыкъэк1уагъ.
— Къа1о, къыттеплъхьэрэр тихьылъэ.
— Уашъом лъэуе ешъудзэу шъузыдэк1уаеджэ — сятэ илъэуасэджэ сштэжьыт. Щыбзэджэ псы къысфэшъухьи сежъугъашъуи — сятэ ылъэуасэджэ сштэжьыт. Цацэм пылъэу тхъор сфэжъугъажъи...
— Ащджэ 1эмал ти1эп, къыттеплъхьэрэр тихьылъэ.
— Ащыгъум Нарты данэу илъэр зэк1э къэшъуугъой. Хьэрам хъуатэ ар къыщыжъугъэсти, дэнэ стафэу си1алъмэкъ из къызысэшъутыджэ — сятэ илъэуасэджэ сштэжьыт.

Нартмэ данэу я1эр къаугъои зэк1э агъэстыгъ. Жьыбгъэшко къариш1ыл1и дэнэ стафэр аш1уихьыгъ.
— Ащыджи шъумы1эмалымэ Нарты къуапц1эу исэр къэшъуугъоий шъуук1ы. Лъэр сищырыкъумэ къадэмыоу сыхэжъугъэуцомэ — сятэ ылъэуасэджэ сштэжьыт.
Къуапц1эу Нарты исэр Хьэрам хъуатэ яплъызэ щыш1уаригъэбзыгъ. Лъэр ч1ыгум ришъуи икъугъэп. Джащ тетэу Шэбатныкъо къаригъэгъэк1оди, къыгъази къэк1ожьыгъ.